UBUSOBANURO BW’IMIHANGO YO MU ISEZERANO RYA KERA KU MUKRISTO

0
985

 

  1. UBUTURO BWERA

Ubuturo bwera bwubatswe n’abana ba Israel ariko bayobowe na Mose ahagana mu mwaka 1450 mbere ya Kristo. Ibyari biri mubuturo byose, ubuturo ubwabwo abagombaga kubukoramo n’imiterere yabyo yose  Imana ubwayo niyo yabisobanuriye Mose mu buryo burambuye ku musozi Sinayi nyuma y’ibyumweru bike gusa Abisiraheli buvuye mu bucakara bari bamazemo imyaka irenga  400 mu Egiputa. Ubuturo bwera bwari imyubako ishobora kugendanwa kandi yagendanwe imyaka nibura 40 igatwarwa n’umuryango wari warahawe uwo mwihariko witwa Abalewi.

Turamutse twize ubuturo bwera mu buryo burambuye byagorana cyane kuko burimbitse bihebuje, icyakora dufite n’ikibazo cy’uko ukuri kose kwabwo kwimbitse kuburyo tudashobora kuvuga tuti tugukonojemo.

Ibitabo bitanu byanditswe na Mose byitwa Torah cyangwa amategeko. Twibuke ko Yesu yavuze ati: Sinaje gukuraho amategeko cyangwa ibyahanuwe, Oya ahubwo naje kubisohoza                     ( Matayo5:17).

Yohana ukundwa nawe umunsi umwe yaranditse ati:  Amategeko yazanywe na Mose ariko ubuntu n’ukuri( truth, reality) byazanwe na Kristo ” (Yohana1:17). Ijambo ukuri ryakoreshejwe ahangaha mukigiriki ni”alethia”. Ukuri Yohana avuga ni Kristo Yesu ari we jambo wahoze ari Imana akigira umuntu ngo ature muri twe (yohana 1:14)

Birumvikana neza rero ko ubuturo bwera bwari igishushanyo cyangwa bwasuraga Yesu kristo. Bivuzeko mu 1450 mbere ya Kristo igihe Imana yabwiraga mose ikamusobanurira mu buryo burambuye imiterere y’ubuturo bwera burya yari irimo imubwira mu buryo burambuye uko Kristo uzaza gukiza isi azaba ateye.

Mu butumwa bwiza bune ndetse by’umwihariko mu butumwa bwiza bwanditswe na Yohana, Yesu yiyerekana nk’ukuri kw’ikintu cyose cyabaga ubuturo bwera .Bityo rero nitwiga  ubuturo bwera ikintu kizatubwira ko turi kubwumva nk’uko Imana yabishakaga igihe yabutangaga ni uko tuzaba twumva neza ko kuva kubuturo bwera bwose , amabara yabugaragaragaho, ibikoresho byabukoreshwagamo, abakoreshaga ibyo bikoresho ndetse n’imihango yabakoreshwaga  byose bihuriza hamwe kuririmba indirimbo imwe ariyo KRISTO GUKIRANUKA KWACU.

2IMYENDA YO KURUGO (Kuva 27:9-19)

 

Iyo uramuka unyuze  mu butayu igihe abayisiraheli bari bahari, wari gutungurwa no kubona uguye ku nkambi y’abantu basaga miliyoni ebyiri, gusa ugasanga itandukanye n’izindi nkambi dusanzwe tuzi cyane cyane bitewe na gahunda wari kuhasanga,  wari gusanga amahema yose asa,kuko yari yijimye ( black and brown).

Wari  kubona kandi hagati muri yo harimo ihema ryererana ariryo ryari rigize urugo rw’ubuturo bwera.

Gusa ntabwo wari gushobora kureba imbere kubera uburebure bw’urwo rugo, kandi uwari kubamo imbere nawe ntiyari kubasha ku kubona.

Muri Bibiliya umwambaro wera ushushanya gukiranuka (Ibyahishuwe 19:8). Imana muri kamere yayo irera kandi irakiranuka, ikora ibintu byose muburyo utabona icyo ibijora. Nicyo gukiranuka  bivuze. Niyo mpamvu muri zaburi 92 havuga ko uwo mwami akiranuka kandi muriwe ntagukiranirwa kumurangwaho. Muri”Zaburi ya 45:7” ihanurako uwo wasizwe ( Messia, Kirisito) azakunda gukiranuka akanga gukiranirwa. Kuberako Imana ikiranuka byatumye igihe yatoraga abalewi ngo bayikorere mubuturo yabategetse kwambara imyenda year (kuva 28:39-43).

Ibyo kandi ninabyo bituma mu isezerano rishya mu byahishuwe 16:6-9 havuga umugeni wa Kristo wagaragaye yambaye imyambaro yera de.Ibinyuranye n’ibyo  tubona muri yesaya 64:6  ko gukiranuka kwacu ari ubushwambagara bwuzuye ibizinga. Turabo neza ko Imana yatanze ubuturo bwera ishakakwigisha uburyo bwayo bwo gukiwamo umuntu, nanubu kandi turiho tuvuga ibyabwo ngo duhishyurirwe yesu kuko ariwe dukeneye ngo tube tubonye byose.

3. IREMBO RYO KU RUGO RW’UBUTURO BWERA (Kuva27:16-17)

Umuryango w’urugo rw’ubuturo bwera wari umwenda mugari cyane ugizwe n’amabara akurikira: ubururu, umukara wa kabayonga, umutuku n’umweru. Buri bara ryose rifite ubusobanuro:

Ubururu : Busobanura kumvira, gukiranukira amategeko ( amategeko yari yanditse ku ibuye ry’ubururu).

Umukara wakabayonga: guhoberana k’ubutabera no gukiranuka. Ni ibara riboneka iyo uvanze ubururu( gukiranuka , amategeko)n’umutuku ( ubutabera bw’amategeko) ni ugukiranuka n’amahoro, urukundo n’ubutabera byahoberanye.(zaburi 85:11).

Umutuku: usobanura amaraso, urupfu, kumeneka k’ubugingo, gucungurwa. “Dore umugaragu wanjye…” (Yesaya 52:13 & 53:5), Wibuke ko hari icyo mubutumwa bwiza bwanditswe na Mariko; kristo avuga ko yaje gukorera no gutangaho ubugingo bwe.” (Mariko10:45). 

Umweru: usobanura gukiranuka, kwera bivuze kutarangwa n’akazinga ndetse n’ubumuntu buzira ikib bwagizwe na Kristo , Dore uko avugwa muri zakariya “Zakaria 6:12″.

Na pilato yahamije ko Yesu yeraga, eraga ndetse yabuze icyo ku mushinja. (Luka 23:4,14). Aya mabara ane   niyo yari ahurije hamwe gukora urugi  nk’uko ubutumwa bune bwose buhuriza hamwe kudusobanurira yesu. Dukeneye kumugira nk’irembo natwe, muri ubu busobanuro aya mabara avuga. Dukeneye Yesu nk’irembo cyangwa nk’umutuku, ubururu, umweru n’umukara wa kabayonga.

Yesu yaravuze ati” Nijye rembo umuntu niyinjira azakizwa” (yohana 10:9) kandi ati “Nijye nzira ukuri n’ubugingo ntawe ujya kwa data ntamujyanye.” (Yohanua 14:6). Kimwe mubishimishije n’uko irembo ry’ubuturo ryari rigari cyane kuburyo kwinjiramo bitagoranaga , yemwe na nubu niko biri nubwo gukizwa bisa naho bigoye  bitewe n’uko abantu babishyize mumyumvire y’isi , siko biri ahubwo biroroshye cyane.

4. IGICANIRO CY’IBITAMBO (Kuva 27:1-8)

Igicaniro cy’ibitambo nicyo gikoresho wahingukiragaho igihe wabaga winjiye mu irembo ryo ku rugo. Cyari cyubatswe mu buryo butangaje; Umushita uyagirijeho umuringa. Igiti muri bibiriya kivuga ubumuntu.(Zaburi 1:1,3 & Yeremia 5:14).

Umuringa usobanura urubanza rw’Imana cyane cyane kubwo kwigomeka. (Kubara16:29-40, Yuda11). Kuko igiti kiyagirijeho umuringa ibyo bitwibutsako inyokomuntu iri munsi y’iteka n’urubanza by’Imana kubwo kwigomeka (nicyo igicaniro cy’ibitambo cyivuga). Nyamara cyari igiti cy’umushita igiti gikomeye, Yesu nawe igihe yari mubumuntu, ntiyabukoreyemo icyaha nyamara n’ubundi ubutabera bw’Imana urubanza rwayo rwamusohoreyeho kumusaraba icyo kikaba aricyo cyigisho twigishwa n’igicaniro cy’ibitambo.

Nkuko ibitambo byakongokeraga kugicaniro bikongowe n’umuriro uvuye ku Mana niko na kristo yapfiriye ku musaraba muburyo bw’Imana ngo inyokomuntu ikongokere muriwe ubutabera busohozwe (Zekariya7:13, Abaroma 6:23). Imana ishimwe kuko ku bw’igikorwa yakoze ku musaraba twarakijiwe, ubu turiho.

5.  IGIKARABIRO (Kuva 30:17-21)

Igikarabiro cyari gikonzwe mu muringa kandi kikabamo amazi. Ntabwo bibiliya ivuga ibipimo byacyo. Kugirango umutambyi yinjire mu ihema rero cyangwa atambe ibitambo ku rutambiro, byasabaga ko yiyoza ibirenge n’ibiganza.Mose yari yarabwiwe rwose ko utazajya akaraba azajya apfa.(Kuva 30:20-21). Isezerano rishya rivuga igikarabiro nk’umubatizo: Umubatizo (Ibyakozwe n’intumwa22:16; 16:31-33).

Nonese umubatizo ni iki? Ese Bibiliya iyo ivuze kwezwa n’amazi n’amaraso iba ivuze iki? Dusubire mu Egiputa Atari ukugirango tugumeyo ahubwo kugirango twigire ku mateka y’abisiraheli ku kibuga cyaho.Bakijijwe n’amaraso ariko kandi bakijijwe n’amazi.

Amaraso yabakijije urubanza rw’Imana naho amazi (inyanja itikura) abakiza ububata bwo mu Egiputa, abatandukanya na Egiputa kandi abakiza igihanda Farawo umwami wa Egiputa n’ingabo ze. Ibi n’ubundi bisobanuyeko Amaraso ya Kristo yadukijije gucirwaho iteka ku bw’igihano cy’icyaha ariko umusaraba wa kristo wadukijije ububata bw’icyaha, isi ndetse na Satani (yohana 12:24)

6.IGITEREKOCY’AMATABAZA(Kuva25:31-39)

Igitereko cy’amatabaza cyari gicuzwe mu izahabu nziza giteretse mu ruhande rw’ibumoso  mucyumba cy’ahera. Cyari gifite amashami atandatu ariko wakongeraho igitereko nyirizina  twagereranya n’umutwe bikaba birindwi kandi bigakora ishusho imeze nk’ururabo rwiza. Igitereko cy’amatabaza rero cyari kimeze nk’igiti cy’izahabu.

Akamaro kacyo kwari ugutanga umucyo mu buturo bwera “Muri we harimo ubugingo kandi ubwo bugingo bwari umucyo w’abantu” (Yohana 1:4). Yesu yigeze kubwira abantu ati nimugende mugifite umucyo…. Nijye mucyo w’isi (Yohana 8:12) “ nubundi yaravuz’ati: abe ariko umucyo wanyu umurikira imbere y’abantu bose kugirango nibabona imirimo yanyu myiza bahereko bahimbaze so wo mu ijuru”( Matayo 5:16). Usomye iri somo witonze wasanga umucyo uriho uvugwa aha ari Yesu, nubundi mubuturo bwera niwe ushushanywa na ririya tabaza kuko niwe rumuri nyarwo rw’ubutumwa bwiza.

7 AMEZA Y’IMITSIMA YO KUMURIKWA (Kuva 25:23-30)

Ameza y’Imitsima yo yari aherereye mu ruhande rw’iburyo ahera. Yari akozwe mu giti cy’umushita gisize izahabu. Ibi bisobanura Yesu muri kamere ze ebyiri Iy’ubumana (izahabu) iy’ubumuntu ( igiti ) Yari yarabyawe na Maria umuntu buntu  ariko yarasamye inda ya mwuka wera Imana bumana, bityo byatumaga yiyita umwana w’umuntu cyangwa umwana w’Imana (Luka 1:35).muri Yohani 1:14:“Jambo uwo yabaye umuntu abana natwe tubona ubwiza bwe busa n’ubw’Umwana w’ikinege wa Se, yuzuye ubuntu n’ukuri”.Imitsima yari ihateretse nayo ishushyanya Yesu, nk’ukwiye kuribwa buri munsi ngo tubeho, muri yohana 6 yahamirije abayuda ko ariwe mutsima nyakuri. Nkuko utariye utabaho, niko ubundi kubura yesu umunsi naho waba umwe bikwangiza, niwe jambo ry’Imana twakagombye kurya buri munsi nkuko manu yatoragurwaga buri munsi; kugirango tubeho. Kugir’umunsi umwe urangiza udasabanye n’Imana ni ukwirirwa utariye, niyo mpamvu iyi mitsima yahoraga kumeza;bivuze ko bagomba kurya burigihe nta  konji bafashe (ibiri kumeza biba bikeneye kuribwa),bayihinduranyaga buri sabato.

8 ICYOTEROCY’IMIBAVU (Kuva30:1-10)


Cyari gikozwe mu mushita uyagirijweho Izahabu. Cyari cyegereye cyane umwenda ukingiriza ahera cyane .Pawulo we muba “Heb9: 4 “avuga ko cyabaga ahera cyane. Gishushanya amasengesho. (Zaburi 141:2, Ibyahishuwe 5:8) kandi kiturarikira ku isengesho rya Yesu igetsemana (Yohana 17, Mariko14:32-42).

Mugitabo cyo “Kuva 25:8 “ haravuga ngo muzanyubakire ihema kugirango nture hagati muri mwe”,  ku murongo wa 9  yongera kuvug’ati: muzaryubake mushyiremo n’ibikoresho byaryo, mu kurikije igishushanyo mbonera ngiye ku kubereka.

  • Yohana 2:19 Yesu arabasubiza ati : Nimusenye uru rusengero nanjye nzarwubaka mu minsi itatu. –Ibyo yavugaga sibyo bumvaga, bari bakiri mu bishushanyo we yageze mu kuri.
  • Bari barubatse mu myaka46 bo bari benshi kandi bafite uburenganzira bwo kubaka naho we aravuga kubaka mugihe kubona icyangombwa cyo kubaka byatwara iminsi irenze itatu kandi nawe ari umwe.
  • Yavugaga urupfurw’umubiri we n’umuzuko we.
  • Ibi bihita bitwigisha ko ariwe kuri k’ubuturo, nubwo abayuda batumvaga icyo yavugaga nkuko natwe tu mwitiranya muri iyi minsi.

Muri Hagayi 2:9,havuga ko” Ubwiza bw’iyi nzu bwo hanyuma buzaruta ubwambere niko uwiteka nyiringabo avuga, kandi aha hantu nzahatangira amahoro”. Kutamenya agaciro Yesu afite bituma tumwitiranya. Ubuhanuwi bwa Hagayi buvuga uko agaciro k’inzu ya nyuma kazaba karuta kure ak’iyambere Salomo yubatse, ntibabwemeraga kuko yesu batari bamuzi. Bashiraga mugaciro bakareba uburyo urusengero rwa kera rwari rukomeye maze bakabihakana, ariko uwavugwaga mubuhanuzi bwa Hagayi, anariwe kuri k’u buturo ni Yesu yar’afite agaciro kuruta izo nyubako z’abayuda. Mugihe Yesu ariwe ukwiye kuvugwa ibindi bitaringo mbwa nibyo bivugwa. Abayuda biberaga mubyabo nawe akaba muby’agakiza k’inyokomuntu, erega umuntu y’uzuwemo no kurwanya Imana!

 

III. ABATAMBYI N’IBITAMBO

A. IGITAMBO CYOSWA

Igitambo cyoswa ni kristo washimishije Imana Ikanyurwa .Cyagombaga gutambwa buri munsi , mugitondo na nimugoroba – Ibi byagombaga gukorwa buri gihe kuko turi abanyabyaha kumanywa na nijoro (ibyahushuwe 12:10,2:1-16,6:14-23).

  1. ITURO RY’IFU

Ni kristo watumye abantu b’Imana banyurwa n’uko Imana yanyuzwe.

N’usoma neza urasanga hari igice cyahabwaga Imana ariko igice kinini cyahabwaga abantu (cyari icy’abantu) abantu baranyurwa ariko banyurwa na Kristo kuko Imana Yanyuzwe nawe. Abantu n’Imana bakanezerwa.

  1. IGITAMBO CY’UKO BARI AMAHORO

“Lewi3:1-17, 7:11-38, abafeso 2:14-16”
Ni kristo we wazanye amahoro hagati y’Imana n’umuntu.

Ni kristo wakuyeho ibyaha by’abari mw’isi ngo Imana Inyurwe, Imana kandi Ikagirana amahoro n’abantu. Burya andi maturo yose Atari Yesu ntiyanezeza Imana, niwe turo tugomba kujyana imbere y’Imana, iyo ariryo tuzanye inyurwa naryo muburyo bwuzuye, niwe turo nyakuri. Ibi bivuzeko kugera imbere y’Imana witwaje ibyawe byaba gusenga, gukora neza uko ariko kose, bitagira icyo bimara, ufite akamaro ni Yesu gusa.

  1. IGITAMBO CYO GUKURAHO URUBANZA (abalewi 5:1-6; 7:1-10 )

 

Iyo kristo ataba uw’Imana rwose nti yari kuba impongano y’ibyaha byacu ngo bikunde Imyumvire yo kuba abanyabyaha ku manywa gusa iterwa:

  • No kutumva ubunyabyaha bwacu,
  • No gutekereza ko tuba abanyabyaha kuko twabikoze.

Kuki satani yaregaga kumanywa na nijoro? Hari uwambwiye ko –Abo arega nijoro ari:

  • Abajura
  • Abagizi ba nabi

Ariko oya sibyo rwose, iyimyumvire iterwa no kutumva ingorane y’icyaha. Gutekereza ko dukeneye Yesu kumanywa gusa, twakoze ibyaha gusa;

Ni ugukuraho igitambo cya kristo gihoraho icya ku manywa  na n’ijoro ,mugitondo na nimugoroba.  Na none n’ukumva ko hari icyo twakora cyanyura Imana.

  1. AMATURO Y’IFU

Ntabwo yabaga azaniwe Imana, yabaga azaniwe abatambyi; Gusa agace gato kabanzaga guhabwa Imana nk’urwibutso. Kristo agomba kutunyura (ituro ry’ifu) kuko yanyuze Imana (igitambo cyoswa).”Kuva 29:1-14, 40:12-15Lewi 8:1-9,12-17”

  1. IBITAMBO BYATAMBWAGA N’ABATAMBYI.

Nkuko tubibona muri Bibiliya ibitambo ndetse n’abatambyi ubwabo, byasuraga Yesu wagombaga kuza. Nimuri ubwoburyo ukuri kubonetse ibishushyanyo ntacyo byari kuba biki maze. Imana ishimwe cyane, kubw’igitambo kimwe kandi cy’itekaka twunzwe nayo, maze twese duhabwa kuba abatambyi b’ubwami. AMASOMO AKURIKIRA ATWEREKA IBY’IBISHUSHYANYO NDETSE AKANADUHAMIRIZA IBY’UBUTAMBYI BWACUMURI YESU.

-Kuva 29:13-14,

-1 Petero 2:9,

-1 Petero2:9,

-Ibyah.1:6.

“Abatambyi b’ubwami inshyanga ryera, niko bibiliya itwita”. Burya rero inyoko muntu yose yagizwe  abatambyi b’ubwami muri Yesu kristo kubw’agakiza.Icyakora biratangaje kubona abantu benshi tubagira abatambyi abandi tukabibambura.Ntaho tubivana muri bibiliya ariko byabaye gikwira.Abapadiri n’abapasitoro sibo batambyi b’ubwami gusa ,dukwiye kurekeraho gushyiraho inkuta muby’imisengere kuko umusaraba wazivanyeho,abapadiri n’abapasitoro bakwiye kwita kunshingano zabo mu madini bayobora, ariko ntibyitiranywe n’ubutambyi kuko byaba ari ukugoreka ukuri.

  • Ntabwo dukeneye ubatambyi twarabuvukanye.
  • Ibutambyi bw’ubundi bwoko ni ubwo gupfobya ubwa Kristo.

Nubwo Biblia itubwira ko turi abatambyi ntabwo itubwira uburyo twezwa ngo tubone kuba bo.

Twejejwe rimwe rizima kubwo gucungurwa kubonerwa muri Kristo Yesu umukiza w’inyoko muntu, ntakwezwa dukeneye ubu ngo bitume tuba abatambyi b’ubwami, n’usoma witonze urasanga bibiliya ihamyako turi abatambyi b’ubwami kandi ko twejejwe, none washaka kongera kwerezwa iki? Soma neza ibi mu « 1korinto1:30, 1petero2:9 »

Tumenye neza ko ubutambyi bw’abalewi bwashushyanyaga Yesu, amaze kuza ntabwo bwari bugikenewe, kuko ukuri kw’icyo bwasuraga cyari cyasohoye. Ubuturo bwera bwabereyeho kwigisha agakiza mu isezerano rya kera, nkuko twabivuze muri make, ibyabukorerwagamo byose byererezaga agakiza Imana yari yarateguriye inyoko muntu.

Ubuturo bwera bwavugaga agakiza gusa  icyakora abayuda babugize byose nkuko imyumvire yabo imeze.Bari barabugize aho gushakira indamu, icyubahiro ndetse n’ubutunzi bw’isi, icyakora mumugambi w’Imana bwashushyaga Yesu :

(1) Bwose bwari Yesu (yohana2:19-22).

(2) Niwe wari umutambyi (abahebulayo5:1-6).

(3) Niwe ntama yatambwaga (yohana1:29)

(4) Niwe muvugizi (abahebulayo7:25)

(5) Niwe mutsima( yohana6:51)

(6) Niwe mwenda watabuwe igihe

yapfiraga kumusaraba (abahebulayo10:19-20)

(7) Niwe mucyo watangwaga n’amatabaza (matayo5:14-16).

UBUTURO BWERA BWARI UBUSOBANURO BW’AGAKIZA MUNGINGO 5 ZIKURIRA:

(1) Ni aho Imana yahuriraga n’abanyabyaha (Kuva25:22), ubu ni muri Yesu ihurira nabo   (2abakorinto5:19).

(2) Hari aho Imana yaturanaga n’abanyabyaha, ubu ni muri Yesu ( Matayo1:23; yohana14:23) .

(3) Hari aho Imana yavuganiraga n’abantu, ubu ivuganira natwe muri Yesu (abahebulayo1:1-2).

( 4) Ni aho Imana yemereraga abanyabyaha, ubu ibemerera muri (Yesu abefeso 1:6).

( 5) Ni aho Imana yababariraga abanyabyaha, ubu ibabarira muri Yesu Umwana wayo

( abefeso 1:7).

Pst.NGWABIJE Sylvestre

+250788746317

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here